سم شناسی(بخش 1)

سم شناسی علمی است که اثرات سموم و داروها در مقادیر زیاد و مسمومیت حاصل از آنها را مطالعه می کند. سموم از نظر ماهیت مواد تشکیل دهنده به 2 نوع طبقه بندی می شوند:

1.Poison: به سمومی گفته می شود که ماهیت شیمیایی ساده دارند مثل آلکالوئیدها و داروها اغلب به عنوان Poison محسوب می شوند.

 2.Toxin: سمی که ماهیت پروتئینی دارد و از گیاهان آلی و حیوانات و باکتری های پاتوژن تولید می شود. سم بوتولیسم که از باکتری کلستریدیوم بوتولونیوم به دست می آید.

مسمومیت (Poisoning): آسیب یا مرگ ناشی از سم را مسمومیت گویند.

                                       1.نوع ماده سمی

شدت مسمومیت بستگی دارد به       2.مقدار سم

                                       3.طول مدت تماس

                                       4.راه ورود ماده سمی

 

داروها مرز مشخصی برای تاثیرگذاری دارند از آن به بعد باعث مسمومیت می شوند.

شاخه های سم شناسی:

سم شناسی پزشکی قانونی Forensic Toxicology: بررسی علل مرگ و تجسس های بعد از مرگ را شامل میشود.

سم شناسی بالینی Clinical Toxicology: درباره روش درمان انواع مسمومیت ها بحث می کند.

سم شناسی محیطی Environmental Toxicology: در مورد آلودگی های شیمیایی در محیط زندگی انسان و حیوانات بحث می کند.

سم شناسی صنعتی یا شغلی Industrial Toxicology: بازرسی کردن حد مجاز سموم در محیط کار.

تمام مواد توانایی تبدیل به سم را دارند به عنوان مثال اکسیژن اگر به صورت overdose وارد بدن شود منجر به مسمومیت می شود برای نمونه به سندرم تنفسی حاد دیسترس می توان اشاره کرد. Acute Respiratory Distress Syndrome: ARDS

علل مسمومیت:

1. مسمومیت عمدی یا suiciede: 70 الی 80 درصد این نوع مسمومیت ها برای تحت تاثیر قرار دادن اطرافیان انجام می شود که اصطلاح  A cry for help  را در این مورد به کار می برند.

2. مسمومیت جنایی یا دگرکشی

3. مسمومیت مزمن ناشی از داروها: در اثر دوز زیاد دارو یا عدم کارکرد سیستم متابولیک بدن ( مثل کبد)

انواع مسمومیت:

1.مسمومیت دارویی:

- داروهای دسته بنزودیازپینی Benzodiazepine که شامل دیازپام، کلرودیازپوکساید، لورازپام و اگزازپام

- داروهای TCA:  Three Cyclic Antidepressants ضد افسردگی 3 حلقه ای که شامل ایمی پرامین، نورتریپتیلین، آمی تریپتیلین و دزی پرامین

- داروهای دسته ی بلاکر شامل: پروپرانول (داروی ضد بی نظمی قلب)، آتنولول.

- داروهای کلسیم بلاکر مثل نیفدیپین Nifdepine (داروی درمان آرتیمی)

- مسمومیت توسط سایر آنتی دپرسانت ها: مثل نلوکسیتین، داروهای ضد تشنج مانند فنوباریتال، فنی توئین.

نکته: داروی استامینوفن اگر با الکل مصرف شود باعث مسمومیت شدید کبد می شود.

2.آفت کش ها:

- دسته  ارگانو فسفره مثل پاراتیون، مالاتیون( به صورت مایع)، سارین و تابون (به صورت گاز)

- کاربامات

- پاراکوات (برای از بین بردن علف هرز)

3.مواد شیمیایی و متفرقه

- مثل هیدروکربن ها (مانند نفت و بنزین)

- فلزات سنگین (جیوه، سرب، آرسینیک)

- مواد شوینده، مواد سفید کننده، مونوکسید کربن (CO)

- اپیوئیدها (مثل تریاک)

- سیانیدها        - اتانول (الکل اتیلیک)

- انواع الکل ها : - متانول (الکل متیلیک)

                     - اتیلن گلیکول (ضد یخ حاوی اتیلین گلیکول است که طمع شیرین دارد و باعث مسمومیت میشود بیشتر در سگ و گربه)

منبع:جزوه دکتر سیامک ریحانی راد

دعوت به همکاری ونویسندگی در وبلاگ

از کسانی که مایل به نویسندگی وهمکاری هستند دعوت میشود .

از کلیه ورودیهای ۸۷-۸۸-۸۹-۹۰ دانشجویان علوم آزمایشگاهی مرند

لیپوپروتئین

لیپوپروتئین

 

لیپوپروتئین ها ترکیباتی هستند که از لیپید ها و پروتئین ها حاصل می شوند. این مواد در جریان خون محلول بوده و در کبد و روده ساخته می شود. چندین نوع لیپوپروتئین در خون وجود دارند که با یکدیگر متفاوت می باشند. تنوع تری گلیسرید ها بستگی به مقدار تری گلیسرید، کلسترول و نوع پروتئین آنها دارد. لیپوپروتئین ها توسط روش الکتروفورز  بر اساس شارژ الکتریکی و حرکت آنها مجزا و به 4 دسته تقسیم می شوند:

1- شیلومیکرون ها : دارای 6 درصد کلسترول، 1 درصد پروتئین و 85  درصد تری گلیسرید می باشندکه به ترتیب نسبت به سایر لیپوپروتئین ها ازکلسترول و پروتئین کمتر و تری گلیسرید بیشتری برخوردارند.

2- VLDL : لیپوپروتئینی با دانسیته و چگالی خیلی پائین است که حدود 75 درصد این لیپوپروتئین را تری گلیسرید تشکیل می دهد که تری گلیسرید آن از شیلومیکرون ها کمتر و پروتئین آن در حدود 10 درصد می باشد.

3- LDL : لیپوپروتئینی است با دانسیته خیلی پائین(کلسترول بد). قسمت عمده کلسترول بدن در این لیپوپروتئین وجود دارد که در حدود 45 درصد وزن آن را تشکیل می دهد. به دلیل اینکه کلسترول را به داخل جریان خون برده و باعث افزایش بیماری های قلبی ـ عروقی می شود به آن کلسترول بد می گویند.

4- HDL : لیپوپروتئینی با دانسیته بالا می باشد که این لیپوپروتئین نسبت به سایر لیپوپروتئین ها پروتئین بیشتری دارد و کلسترول آن از LDL کمتر است. به دلیل اینکه باعث جذب کلسترول در جریان خون و انتقال آن به بافت چربی می شود به نام کلسترول خوب نیز خوانده می شود.

چربی ها بعد از اینکه از طریق مواد غذایی وارد بدن شدند در روده نیز هیدرولیز و به داخل مجاری لنفاوی پرزهای روده منتقل می شوند. و از این طریق وارد جریان خون شده و به صورت شیلومیکرون دیده می شود و تری گلیسرید آن ها توسط لیپوپروتئین VLDL برداشت می شود.

 

بیلی روبین

 

بیلی روبین

بیلی روبین در اثر شکسته شدن گلبول های قرمز بوجود می آید و محصول نهایی همولیز می باشد. بیلی روبین در سیستم رتیکولوآندوتلیال(شامل کبد، طحال، مغز استخوان) ساخته می شود و توسط کبد برداشت شده و در صفرا ترشح می شود و ایجاد رنگ صفرا به علت وجود مولکول های بیلی روبن می باشد. معمولأ مقدار کمی بیلی روبین در سرم یا خون افراد وجود دارد افزایش بیلی روبین معمولأ در اثر افزایش تخریب گلبول های قرمز و یا عدم توانایی کبد در ترشح مقدار طبیعی بیلی روبین می باشد.

واژه یرقان(ایکتر) یا زردی به معنی زرد شدن پوست سفیدی، چشم و مخاط ها می باشد که این امر در اثر افزایش مقدار بیلی روبین در سرم افراد می باشد.

بیلی روبینی که در آزمایشگاه اندازه گیری می شود دو نوع است:

1- بیلی روبین Total که شامل بیلی روبین Direct و بیلی روبین In Direct می باشد.

2- بیلی روبین Direct یا مستقیم که در آزمایشگاه ها اندازه گیری می شود.

بنابراین در آزمایشگاه فقط بیلی روبین Total و Direct اندازه گیری می شود.

همانطور که گفته شد در بدن انسان دو نوع بیلی روبین D و ID وجود دارد. بیلی روبین ID یا غیرکونژوگه بیلی روبینی است که به پروتئین متصل می باشد و این نوع بیلی روبین در اثر افزایش تخریب گلبول های قرمز یا همولیز ایجاد می شود.

بیلی روبین D یا کونژوگه بیلی روبینی است که تا قبل از رسیدن به کبد آزاد می شود و در کبد به کمک آنزیم گلوکورونیل ترانسفراز به حالت کونژوگه درآمده و وارد صفرا می شود. این نوع بیلی روبین در اثر عدم توانایی کبد تشکیل می شود. بیلی روبینی که در بدن وارد می شود کونژوگه شده یعنی با یک مولکول قند ترکیب می شود و به  حالت محلول در آب از طریق صفرا دفع می شود. این نوع بیلی روبین از طریق روده جذب می شود در نتیجه به مولکولی بنام اوروبیلینوژن تبدیل می شود. تقریبا 20 درصد اوروبیلینوژن باز جذب شده و وارد چرخه  کبدی می شود سپس باعث زرد شدن رنگ ادرار می شود و این فرآیند از نوع کونژوگه می باشد.

یرقان بارزترین و نخستین نشانه انواع گوناگونی از بیماری های کبدی و مجاری صفراوی می باشد. نوزادانی که تازه به  دنیا می آیند اکثرأ زرد می باشند که در آن ها بیلی روبین از نوع غیر مستقیم می باشد.

تقریبا 7 درصد افراد جامعه بیماری بنام سندرم ژیلبرت(اختلال در کونژوگه کردن بیلی روبین در کبد) دارند که این بیماری در دهه دوم و سوم زندگی بیشتر در جنس مذکر دیده می شود و علت اصلی آن افزایش تولید بیلی روبین و کاهش برداشت آن می باشد. این سندرم با افزایش بیلی روبین غیر مستقیم که معمولأ در اثر گرسنگی بیشتر می گردد تشخیص داده می شود.

بیلی روبین Direct در موارد زیر افزایش می یابد:

آسیب سلول های کبدی، انسداد مجاری صفراوی و کلستاز.

بیلی روبین In Direct در موارد زیر افزایش می یابد:

سندرم ژیلبرت، بیماری های همولیتیک، کمبود ویتامین  B12و اسید فولیک، هیپر بیلی روبینی موقت نوزادان.

روش کار بیلی روبین Direct

ابتدا دو عدد لوله آزمایش را بنام های بلانک معرف و تست نامگذاری کرده سپس μι200 معرف بیلی روبین شماره 1 را درون هر دو لوله می ریزیم.  μι20 معرف بیلی روبین شماره 2 را به لوله تست و cc2 سرم فیزیولوژی و  μι200 سرم بیمار را به هر دو لوله اضافه می کنیم. سپس به مدت 5  دقیقه در حرارت اتاق قرار می دهیم و با طول موج nm546=λ آن را بررسی می کنیم.

حد نرمال بیلی روبین  Direct بین  mg/dl4/0 ـ 0 می باشد.

روش کار بیلی روبین Total

طبق آزمایش قبل ابتدا دو عدد لوله آزمایش را بنام های بلانک معرف و تست نامگذاری کرده سپس  μι200 معرف بیلی روبین شماره 1 را درون هر دو لوله ریخته سپس  μι20 معرف بیلی روبین شماره 2 را به لوله تست اضافه کرده سپس معرف تثبیت کننده یا معرف بیلی روبین شماره 3 را درون هر دو لوله می ریزیم و μι200 سرم بیمار را به هر دو لوله اضافه می کنیم و به مدت 10 دقیقه در حرارت اتاق قرار می دهیم و در نهایت cc1 معرف بیلی روبین شماره 4 را به آنها اضافه کرده و 5 دقیقه در حرارت اتاق می دهیم. و جذب نوری آنها را  در طول موج nm578=λ گزارش می کنیم.

حد نرمال بیلی روبین Total  بین mg/dl 2/1ـ0 می باشد.

 T = ODT × 11

D = ODD × 14

 

10 نکته درباره خون دادن

10 نکته درباره خون دادن

از میان آزمایش‌های گوناگونی که برای غربالگری و تشخیص بیماری‌ها انجام می‌دهیم، آزمایش خون حس دیگری دارد.
از درد ناچیز وارد شدن سوزن به دست‌مان که بگذریم، دیدن خونی که از بدن ما بیرون می‌آید برای خیلی‌ها احساس چندان خوشایندی را به دنبال ندارد.... اما خون دادن همیشه برای آزمایشگاه نیست. گاهی احساس یک وظیفه انسانی به ما حکم می‌کند که برای کمک به هم‌نوعان‌مان خون‌مان را اهدا کنیم. 10 نکته زیر به شما کمک می‌کنند تا در راه رسیدن به این حس خوب معنوی با کمترین مشکل و هراسی روبه‌رو شوید.

ادامه نوشته

کلیات انگل شناسی(منبع موزه انگل شناسی دانشگاه ایران)

کليات کرم شناسي

تعريف انگل انگل به موجود زنده‌اي گفته مي‌شود که در داخل يا خارج بدن موجود زندة ديگري زندگي و نيازهاي زيستي خود را از وجود آن تأمين مي‌کند و کم و بيش موجب ضرر و زيان ميزبان خود مي‌شود

زندگي انگلي

زندگي انگلي يکي از اشکال همزيستي بين دو موجود از دو جنس مختلف است که يک همزيست (انگل) در سطح يا داخل بدن همزيست ديگر (ميزبان) زندگي و تغذيه مي‌کند و به سلامت آن آسيب وارد مي‌سازد. اين همزيستي ممکن است دائمي يا موقت باشد.

کرم شناسي

کرم از کلمة يوناني هلمينز يا هلمينتوس گرفته شده كه به معني يک کرم است. کرم‌شناسي بخشي از انگل‌شناسي است که در آن کرم‌هاي انگلي و ارتباط آنها با ميزبان مورد بررسي قرار مي‌گيرد (3، 4).

ادامه نوشته

انگل هاي موجود در موزه انگل شناسی دانشگاه تهران

انگل هاي موجود در موزه

انگل‌شناسي

انگل ها موجوداتي هستند که عمدتا در داخل يا خارج بدن ميزبان ها زندگي کرده و از بافت، مايعات بدن و خون تغذيه مي کنند و يا مستقيما در اخذ غذا با ميزبان رقابت مي نمايند. اندازه انگل ها معمولاخيلي کوچک بوده و براي ديدن آن ها ميکروسکوپ مورد نياز است درحالي که تعدادي از آنها به چندين سانتي متر مي رسند. محل استقرار انکل ها براساس جنس و خانواده متفاوت است . اکثرا کرم ها در داخل لوله گوارش زندگي مي کنند ولي کبد، ريه، قلب، کليه، سيستم عصبي، چشم، پوشش خارجي، عروق خوني و لنفي از ديگر اندام هايي هستند که انگل هاي کرمي مي توانند در آن مستقر شوند.بند پايان (کنه ،جرب ، مگس) در سطح بدن ميزبان و تک ياخته از خون ،غدد لنفاووي ،...زندگي مي کنند .

با توجه به اقدامات انجام شده تا كنون تعداد زيادي نمونه از اكثر استان‌هاي كشورجمع‌آوري شده است، تعداد اين نمونه ها در حال حاضر حدود 4500 ويال و ظرف نمونه موزه انگل‌شناسي وجود دارد .هر کدام از اين ظرف ها حاوي تعداد زيادي انگل هستند اين نمونه‌ها در حال تفكيك و شناسايي مي‌باشند. نمونه ها بعد از رنگ اميزي توسط متخصصين انگل شناسي مورد تشخيص قرار ميگيرند.

ادامه نوشته