داروهای ضد باکتری قسمت سوم
کلرامفنیکل پالمیتات (خوراکی)، کلرامفنیکل سدیم سوکسینات (وریدی)
فارماکوکینتیک- کلرامفنیکل بصورت ملح پالمیتات خوراکی و سدیم سوکسینات تزریقی (وریدی) ارائه می شود. ملح پالمیتات بسرعت در دستگاه گوارشی به کلرامفنیکل باز تجزیه می شود. اما زیست رسی ملح سدیم سوکسینات حدود 70% است و 30% آن بصورت هیدرولیز نشده از ادرار دفع می گردد. کلرامفنیکل باز بسرعت از دستگاه گوارشی جذب می شود و ریست رسی معادل 75 تا 90 درصد دارد. این دارو بسرعت منتشر می شود و بالاترین غلظت را در کبد و کلیه و پایین ترین غلظت را در مغز و مایع مغزی نخاعی ایجاد می کند (بیش از 50% غلظت پلاسمایی). به داخل چشم نیز نفوذ می کند و از جفت نیز می گذرد ولی غلظت کمتری از پلاسمای مادر در گردش خون جنین ایجاد می کند. 5-15% دارو بدون تغییر از ادرار دفع می شود و بقیه بصورت متابولیت های غیر فعال و عمدتا گلوکورونید دفع می گردد. در صفرا و مدفوع نیز داروی فعال یافت می شود. نیمه عمر آن 4 ساعت است.
موارد مصرف- کلرامفنیکل داروی وسیع الطیفی است و بر علیه بسیاری از باکتری های گرم مثبت و گرم منفی و اسپیروکت ها و ریکتزیاها فعال است اما بدلیل خطر بروز سمیت کشنده دپرسیون مغز استخوان نباید در عفونت های معمولی که داروهای کم ضررتر موثرند مصرف شود. مصارف مهم این دارو به این شرح است:
1- درمان باکترمی ناشی از گونه های سالمونلا، هموفیلوس آنفولانزا (مننژیت) و گونه های ریکتزیا.
2- درمان حصبه (بسیاری منابع آن را داروی انتخابی می دانند). این دارو برای درمان معمول ناقلین تیفوئیدی توصیه نمی شود.
3- درمان مننژیت مننگوکوکی و استرپتوکوکی در بیماران حساس به پنی سیلین.
دوز معمول این دارو mg/kg/day 50 در دوزهای منقسم هر 6 ساعت یک بار در بزرگسالان و کودکان است.
عوارض جانبی- دیسکرازی خونی بصورت آنمی آپلاستیک کشنده، آنمی هیپوپلاستیک، ترومبوسیتوپنی و گرانولوسیتوپنی ممکن است بروز کند. نوع غیر قابل برگشت دپرسیون مغز استخوان با خطر مرگ بالا هفته ها یا ماه ها پس از مصرف این دارو بروز کرده است. بروز این عارضه به راه مصرف بستگی ندارد اگرچه در بعضی گزارشات با شکل تزریقی بروز نکرده است.
دو نوع سمیت خونی با این دارو اتفاق می افتد: 1) دپرسیون مغز استخوان وابسته به دوز که بصورت آنمی، لکوپنی و ترومبوسیتوپنی بروز می کند. کاهش رتیکولوسیت ها و لکوسیت ها و افزایش آهن در گردش سرم علائم مهم این عارضه هستند. این عارضه سریعا با قطع دارو برطرف می شود. 2) اثر ایدیوسنکراتیک غیر وابسته به دوز که بیشتر در افراد تحت درمان طولانی و آنهایی که بیش از یک بار با دارو تماس داشته اند، اتفاق می افتد. شیوع این واکنش 1 در 30000 دوره درمانی است ولی خطر مرگ و میر بالاست. در بیماران نجات یافته از این عارضه نیز خطر بروز لوسمی حاد بالاست. موارد متعددی از آنمی آپلاستیک متعاقب مصرف پماد چشمی کلرامفنیکل اتفاق افتاده است.


ارائه مقالات درسی در مورد علوم آزمایشگاهی که بشتر مطالب از اینترنت گرفته شده است.